أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

210

قانون ( فارسى )

گردد ، نوعى تعفن در هوا پديد مىآيد كه شباهت به گنديدگى آب مردابهاى متعفن دارد ؛ گوهر هوا به تباهى مىگرايد و در نتيجه و با پديد مىآيد . منظور ما از هواى متعفن شده هواى ساده و ناآلوده‌اى كه محيط را فرا گرفته است نيست ، زيرا هيچ ماده‌ى ساده و بدون آلودگى نمىگندد و اگر تغيير يابد و تغيير چه كيفى و چه گوهرى باشد ، به ماده‌ى ساده‌ى ديگر منتهى مىشود ، مانند تغيير آب به هوا ( بخار آب ) . منظور ما از هواى قابل عفونت جرم‌هاى منتشر شده در جو است كه عبارت از آميزه‌اى از هواى حقيقى و اجزاى بخار نمناك و اجزاى خاكى است كه به صورت دود و گرد و غبار بالا رفته است و همچنين اجزاى آتشين است . اگر اين آميزه را هوا مىناميم بدين معنى نيست كه هواى تمام‌عيار است ، مانند اين است كه آب دريا و سيل‌ها را نيز آب مىناميم ولى در واقع آب تمام‌عيار و ساده و بىآلايش نيست و آميزه‌اى است از آب و هوا و خاك و آتش كه در آن آب چيرگى دارد . چنين هوائى كه با اجسام ديگر آميزش دارد ممكن است متعفن شود و گوهرش به تباهى انجامد ، همچنانكه آب مسيل‌ها مستعد گنديدن و تباه شدن گوهرش مىباشد . تعفن هوا و پديد آمدن و با اكثر در اواخر تابستان و در فصل پائيز است . نشانه‌هاى پيدايش و بروز و با را در جاى ديگرى ذكر خواهيم كرد . تغيير در كيفيت هوا آن است كه هوا بر اثر گرما و يا سرما چنان حالت طاقت‌فرسائى ببار آورد كه زراعت و نسل موجود را به تباهى سپارد . اين دگرگونى و تعفن هوا را دو حالت است : يا بوسيله همجنس تباه و دگرگون مىشود ، مانند اينكه در تابستان گرما بسيار شدت مىيابد و از حد مىگذرد و يا بوسيله مخالف تغيير حالت مىدهد و متعفن مىگردد ، نظير حالتى كه در تابستان سرمائى سخت روى دهد . وقتى هوا دگرگون مىشود ، بحسب حالات عارضى تاثيراتى بر بدن مىگذارد . اگر هوا متعفن شود ، خلطها را متعفن مىسازد و در اين كار از خلطى شروع مىكند كه در قلب محصور است ، زيرا زودتر از ساير خلطها به آن مىرسد « 42 » . اگر هوا بيش از حد گرم شود ، مفاصل را سستى مىبخشد و رطوبت‌ها را از بين مىبرد ( مىگذارد ) . در چنين هوائى تشنگى زياد مىشود و روح به تحليل مىرود و نيروها از پاى درمىآيند . همچنين بر اثر تحليل گرماى درونى كه ابزار طبيعت است در كار هضم اختلال

--> ( 42 ) - در قديم بروز بسيارى از بيماريها بويژه بيماريهاى همه‌گير را به تعفن هوا نسبت مىدادند . امروزه علاوه بر آنكه تغييرات كمى و كيفى هوا را باعث عوارض و ناراحتيهاى بسيار مىدانند ، نامساعد بودن هوا و مقدار ريزشهاى جوى را از عوامل مؤثر در بروز و انتشار بيش و كم بسيارى از بيماريها بشمار مىآورند و بعلاوه هوا را عامل انتقال دسته مهمى از بيماريها مىشناسند .